کتاب رنج و سرمستی - زندگینامه تاریخی و هنری میکل آنژ - نوشته ایروینگ استون

به گزارش وبلاگ نیازمندی، کتاب رنج و سرمستی، نوشته ایروینگ استون، زندگینامه تاریخی و هنری میکل آنژ، هنرمند و متفکری است که در عصر خود (تولد 1475 - درگذشت 1564 م) بزرگترین هنرمند زنده شمرده می شد و در عین حال به چهار هنر آراسته بود: مجسمه سازی، نقاشی، معماری و شعر و شاعری.

کتاب رنج و سرمستی - زندگینامه تاریخی و هنری میکل آنژ - نوشته ایروینگ استون

او از زمانه خودش (اوج رنسانس) یکی از بزرگترین هنرمندان تاریخ هنر شناخته شده است. برخی از آثار او از جمله مجسمه داوود، موسی، سوگ مریم بر پیکر عیسی (پایتا)، بازآرایی سقف نمازخانه سیستین (در واتیکان) و نمونه هایی از آثار معماری او و روز داوری احتمالا برجسته ترین آثار موجود اویند و در قیاس با آثار هنرمندان دیگر هم تا روزگار ما و آینده تخمین ناپذیر، موجودیت و اثرگذاری دارند. با آنکه شعر هایش شیوه شیوا و معناگرایی خوشی دارند، او خود را در درجه اول مجسمه ساز می دانست.

در زمان حیات او دو زندگینامه دگرنوشت از زندگی او نوشته شده اند. در اعصار بعد زندگینامه های مفصل و بلند و کوتاه درباره زندگی هنری و هنر زندگی او نوشته اند. همچنین کتاب شناسی های پرمدخلی درباره او و آثارش منتشر شده اند که آثار او و آثار دیگران درباره او را در بر دارند.

کتاب رنج و سرمستی که اول بار در سال 1961 م به قلم ایروینگ استون نوشته شد و انتشار یافت، جزو آثار پرفروش دنیای است. خلاصه ای از کتاب حاضر منتشر شده است و نیز زندگینامه دگرنوشتی به قلم رومن رولان.

نام کامل او میکل آنژ بوئوناروتی است که در 6 مارس 1475 میلادی در خانواده ای که عمدتا بانکدار میان مایه بوده اند، در شهرک کاپرس متولد شد. سپس پدرش که چندی شغل دولتی داشت، با خانواده اش به شهر بزرگ و در واقع دولتشهر فلورانس کوچید. در این شهر می کل آنژ اندکی دیر یعنی در سیزده سالگی به درس خواندن پرداخت. درس خواندن او در ابتدا آموزش نقاشی بود و قرار بود دور های سه ساله طی کند، اما یک سال بیشتر به شاگردی خود ادامه نداد، زیرا بر آن بود آنچه را که باید از نقاشی بیاموزد، آموخته است

فلورانس در آن ایام (بعد از 1491 م) مرکز هنرآموزی و هنرآفرینی بود. بهترین نقاشان و مجسمه سازان اروپا از این کلانشهر برمی خاستند و بین هنرمندان رقابت سازنده ای برقرار بود. ولی در سال 1494 م مدیچی ها از مرکز قدرت در این شهر به کنار رانده شدند و صاحبان استعداد های درخشان از جمله لئوناردو داوینچی و استاد پیشین می کل آنژ از دسته هنرمندانی بودند که در جست و جوی فضایی مساعدتر و هنرپرورتر این شهر را ترک کردند و به شهر های دیگر ایتالیا یا فرانسه روی آوردند. می کل آنژ اندکی پیش از آنکه بحران سیاسی به اوج خود برسد، فلورانس را به مقصد بولونیا ترک نموده بود و در آنجا کار های مهم یا کم اهمیتی را که هنرمندان و استادان به خاتمه نرسانده بودند، به خاتمه می رساند؛ همچنین مقبره قدیس دومینیک را.

مدتی نگذشت که به رم رفت و در آنجا نخستین کار بزرگ خود را پدید آورد، یعنی مجسمه باکوس را (1496 تا 1497 م). این اثر از نخستین موفقیت های هنری می کل آنژ بود و برکشیده از صحنه های داستانی سوگواری بر شهادت حضرت مسیح بود. سپس به یکی یا شاید برجسته ترین شاهکارش روی آورد، مجسمه حضرت داوود که آن را برای کلیسای جامع فلورانس ساخت.

ارتفاع این کار بزرگ 434 سانتیمتر است و تراشیدن آن از تخته سنگ مرمری نیمه کاره رهاشده، از 1501 تا 1504 م به طول انجامید و مانند همه کار های بزرگ می کل آنژ با شور و جد و جذبه تراشیده شده بود. صیقلی انسانی خورده بود. چندان چشم نواز بود که گویی جان دارد. مرمری یک تخته که مرمری مخملی یا مخملی مرمری بود. معروف است که این هنرمند عارف که حکمت نوافلاطونی را در جوانی نزد استاد خوانده بود، گفته بود تا تخته سنگ مرمر را دیدم، مشاهده کردم داوود در مرمر اسیر است و چندان تیشه زدم تا ر هایش کردم. اضافات را با چندان ضربه های عاشقانه و حکیمانه و مجذوبانه به افاضات بدل نموده بود. پایان داوود از خواب سنگی و سنگین چندهزارساله برخاسته بود.

آناتومی یا اندام شناسی اش، فقط یک نظیر دارد آن هم اثر دیگری از میکل آنژ است به نام پایتا (1499 م، به بلندای 174 سانتیمتر). چین وواچین هایی که او به سنگ می دهد، گویی اتفاقی به پارچه داده شده است. (نیز مجسمه موسی (ع) که در 1513 - 1516م از خواب سنگین / سنگی اش با ضربه های چندهزارگانه میکل آنژ بیدار شده است. باز معروف است که میکل آنژ سنگ ها، به ویژه سنگ های مرمر آثارش را زنده می دانسته است.)

یکی دیگر از شاهکار های میکل آنژ که در نقاشی (هنر دوم او پس از پیکرتراشی / مجسمه سازی) برترین اثر اوست، نقاشی سقف نمازخانه سیستین است. ارنست گامبریج در کتاب معتبر و مشهور تاریخ هنرش در این باره چنین نوشته است: … خواست پاپ این بود که میکل آنژ آن را نقاشی کند. میکل آنژ همه تلاش خود را به کار برد تا بتواند از این مأموریت طفره برود و به پاپ گفت هنر اصلی او پیکرتراشی است، نه نقاشی. او معتقد بود که این مأموریت بی اجر را دشمنان برای او دسیسه چیده اند.

هنگامی که دید پاپ برای این کار عزمی استوار دارد، طرح نه چندان بلندپروازانه دوازده حواری را شروع کرد و دستیارانی را از فلورانس، برای دستیاری در کار نقاشی، به همکاری طلبید ولی ناگهان در نمازخانه را به روی خود بست و اجازه نداد که کسی به او نزدیک گردد و به تنهایی طرحی نو را در پیش گرفت و شاهکاری را آفرید که از لحظه به نمایش درآمدنش تا به امروز تمامی دنیا را مبهوت ساخته است.

او در حالت جذبه و بی خویشتنی این ریاضت را بر خود هموار کرد که چهار سال (1508 تا 1512 م) رو به آسمان و به صورت طاقباز بر پشت خوابیده نقاشی و در واقع ده ها نقاشی توراتی و کتاب مقدسی را اجرا می کرد و حتی یک بار نامه ای برای او رسید که ناچار شد برای خواندنش آن را همانند سقف بالای سرش بگیرد. توضیح این نوع ریاضت ها و بی خویشتنی چهار ساله در همه زندگینامه های دگرنوشت او و تواریخ هنر، به ویژه رنج و سرمستی و تاریخ هنر آمده است. لازم به ذکر است که بر اثر بارش براده های سنگ، در طی بیش از شصت سال، به حالت نیمه بینا درآمده بود و گاه با تدبیر های سخت و دردناک پزشکی تکه سنگ ها را از چشم چشمان او در می آوردند.

اگر بپذیریم که استادان بزرگ هم رقابت سازنده، نه رشک سوزنده، با هم دارند یک نمونه اش در کارنامه دو استاد بزرگ، به صورت دیوارنگاره در تالار اصلی و ملی فلورانس است که می کل آنژ خواست کار داوینچی را تکمیل کند و توفیقی هم به دست آورد، ولی آنچه پس از پانصد سال باقی مانده فقط طرح و اتود های اولیه آنهاست. او در سال 1505 م طرح دوازده حواری از مرمر برای کلیسای جامع فلورانس بود که از کل طرح فقط مجسمه تازه شروعشده قدیس متی در دست است.

این اثر تنها کار ناتمام اوست که برای بینندگان جذبه و جاذبه دارد. همین یک نمونه اراده معطوف به زایاندن پیکره مرمری از دل سنگ را نشان می دهد. همین یک نمونه، یعنی یک حواری از دوازده حواری، نشان می دهد که عزمش برای کامل سازی همه حواریان جزم بوده است. در سونات غزلوار های گفته است که چه بسیار برای پیکرتراش سخت است که پیکر ه ای را از بطن تخته سنگ که بالقوه آماده زایاندن است - به دنیا بیاورد و می توان گفت سختتر از آن این است که پیکرتراش و تخته سنگ مرمر، حاضر و آبستن اثر باشند، ولی فرزندی به دنیا نیاورند. اما برای میکل آنژ این وجه کمتر صورت یافته است و او بیش از شصت سال پیکرتراشی و نقاشی نموده است.

پاپ یولیوس دوم او را دعوت کرد که از شهرش فلورانس به رم برود و اگر کار ناتمامی دارد، در رم که مقر پاپ در واتیکان نیز در آنجاست، به خاتمه برساند. همچنین پاپ از میکل آنژ خواست که مقبره / مزاری برای او بسازد که او پذیرفت و برای این مزار چهل پیکره بزرگ تراشید. سپس همو از می کل آنژ خواست که سقف بلند نمازخانه سیستین را نقاشی و نقش افزایی کند که پیش تر در همین مقدمه به آن اشاره کردیم که بزرگترین و شکوهمندترین اثر نقاشی اوست. او در این شاهکار بی همتا دوازده شخصیت پدید آورده است که هفت فرد از آن ها از انبیای نام برده در تورات (کتاب مقدس) و پنج تن سیبیل یا زنان کاهن/ غیب گو هستند.

میکل آنژ عمر بلند و پربار و برکتی داشت. 60 سال از 89 سال عمرش را صرف پدید آوردن آثار هنری (پیکرتراشی، حجاری، نقاشی، معماری و سرودن شعر) کرد. با همه شیفتگی و شیدایی که به پیکرتراشی و پس از آن به نقاشی داشت، در دو دهه آخر عمرش به این دو هنر کمتر می پرداخت و به معماری و شعر و شاعری بیشتر. دلش می خواست رم جدید مرکز فرهنگی و هنری دنیا باشد. در دو یادمان همکاری بیشتری داشت: نخست پشته کاپیتولین و دیگر گنبد سنت پیتر، این دو اثر هنوز پس از گذشت حدود پانصد سال جزو جاذبه های هنری رم اند.

میکل آنژ با همه پیری و فرسودگی در احیا و بازسازی و بازآرایی این دو اثر نقش اساسی داشت. پیشینه این بنا ها به ویژه دومی، به عهد امپراتور حکیم روم باستان، مارکوس اورلیوس می رسید و منشأ گنبد سنت پیتر، گنبد کلیسای جامع فلورانس با صد سال قدمت تا زمان بازسازی میکل آنژ بود. بازسازی و بازآرایی میکل آنژ جلوه و جذابیت بی همتایی به شهر رم بخشیده بود، اگرچه آنچه درباره گنبد به ذهن این هنرمند بی همتا رسیده و طراحی شده بود، صد سال پس از درگذشت او (18 فوریه 1564 م)، کمال و تکمیل یافت.

او هیچ گاه از سرودن شعر غافل نبوده است. شعر هایش معناگرا و عرفانی اند. مجموعه شعر های او و برگزیده ای از نامه هایش (با ترجمه از ایتالیایی به انگلیسی) به همت کرایتون گیلبرت (در سال 1980 م) منتشر شده است. بیش از 5 کتاب شناسی در معرفی آثار او و آثاری که درباره اوست، انتشار یافته است.

کتاب رنج و سرمستی؛ جلد اول

نویسنده: ایروینگ استون

مترجم: امیر فرجی کیان

انتشارات نگاه

منبع: یک پزشک

به "کتاب رنج و سرمستی - زندگینامه تاریخی و هنری میکل آنژ - نوشته ایروینگ استون" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "کتاب رنج و سرمستی - زندگینامه تاریخی و هنری میکل آنژ - نوشته ایروینگ استون"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید